Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2026

Ο Κόσμος του Ηλεκτρονικού - ΓΕΙΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΕΡΑΥΝΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ - 6η Ενότητα


Ο ΠΟΜΠΟΣ ΕΙΝΑΙ ΓΕΙΩΜΕΝΟΣ, ΑΛΛΑ ΓΙΑΤΙ ΕΧΟΥΜΕ ΑΚΟΜΗ ΠΑΡΕΜΒΟΛΕΣ;
Ένα ερώτημα που έχει απασχολήσει πολλούς συναδέλφους.
Έχουμε έναν πομποδέκτη, ένα τροφοδοτικό και μια εξωτερική κεραία.
Ο εξοπλισμός είναι σωστά συνδεδεμένος στην προστατευτική γείωση της ηλεκτρικής εγκατάστασης.
Κι όμως, όταν πατάμε το PTT (πλήκτρο εκπομπής), μπορεί να εμφανιστούν παράξενα φαινόμενα.
Παρεμβολές στα ηχεία, δυσλειτουργίες σε υπολογιστές, προβλήματα στις συνδέσεις USB ή ακόμη και αίσθηση RF όταν αγγίζουμε μεταλλικά μέρη του εξοπλισμού.

Πώς γίνεται αυτό;
1. Η ΓΕΙΩΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Ο αγωγός PE (Protective Earth - Αγωγός Προστασίας) έχει βασικό σκοπό την ηλεκτρική ασφάλεια.
Σε περίπτωση κατάλληλου ηλεκτρικού σφάλματος, συνεργάζεται με τις διατάξεις προστασίας για τον περιορισμό του κινδύνου ηλεκτροπληξίας.
Δεν σχεδιάστηκε για να αποτελεί υποχρεωτικά μια ιδανική διαδρομή επιστροφής ραδιοσυχνοτήτων.
 
2. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΓΕΙΩΣΗ RF;
Με τον όρο RF Ground (γείωση ραδιοσυχνοτήτων) περιγράφουμε συνήθως ένα σημείο αναφοράς ή ένα σύστημα αγώγιμων συνδέσεων που εξυπηρετεί τη συμπεριφορά των ρευμάτων υψηλής συχνότητας.
Εδώ δεν μας ενδιαφέρει μόνο η ωμική αντίσταση.
Μας ενδιαφέρει και η σύνθετη αντίσταση (Impedance), η οποία εξαρτάται από τη συχνότητα, την αυτεπαγωγή και τη χωρητικότητα.
Για παράδειγμα, ένας αγωγός μπορεί να παρουσιάζει ελάχιστη αντίσταση στο πολύμετρο, αλλά σημαντική επαγωγική αντίδραση στις ραδιοσυχνότητες.
 
3. ΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΥ ΘΑ ΣΑΣ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΣΕΙ
Ας θεωρήσουμε έναν αγωγό με αυτεπαγωγή 1 μH.
Η επαγωγική του αντίδραση υπολογίζεται από τη σχέση:
Xₗ = 2πfL
Στα 50 Hz είναι περίπου 0,000314 Ω.
Στα 14 MHz, όμως, φτάνει περίπου τα 88 Ω!
Προσοχή: Πρόκειται για υπολογισμό ιδανικής αυτεπαγωγής, όχι για πραγματική μέτρηση ενός συγκεκριμένου αγωγού.
Βλέπουμε λοιπόν γιατί ένας αγωγός που φαίνεται εξαιρετικός σε συνεχές ρεύμα μπορεί να μη συμπεριφέρεται το ίδιο στις υψηλές συχνότητες.
 
4. ΓΙΑΤΙ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΡΕΥΜΑΤΑ RF ΣΤΑ ΚΑΛΩΔΙΑ;
Ένας συνηθισμένος λόγος είναι τα Common-Mode Currents (ρεύματα κοινού τρόπου).
Αυτά μπορούν να εμφανιστούν στην εξωτερική επιφάνεια της θωράκισης ενός ομοαξονικού καλωδίου ή σε άλλες συνδέσεις του σταθμού.
Έτσι, καλώδια που κανονικά προορίζονται για τροφοδοσία ή μεταφορά σημάτων μπορεί να συμμετέχουν ανεπιθύμητα στο σύστημα ακτινοβολίας.
Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι παρεμβολές, ανεπιθύμητη σύζευξη RF και αστάθεια λειτουργίας.
 
5. ΠΩΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΜΕ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ;

Η λύση δεν είναι να καρφώσουμε αυθαίρετα μια δεύτερη ράβδο γείωσης!
Εξετάζουμε τη συμμετρία και την τροφοδοσία της κεραίας, την όδευση των καλωδίων, τις συνδέσεις του εξοπλισμού και τη χρήση κατάλληλων Common-Mode Chokes (πηνίων καταστολής ρευμάτων κοινού τρόπου).
Όπου χρειάζεται, χρησιμοποιούμε κατάλληλες συνδέσεις RF μεταξύ των συσκευών, χωρίς να παρακάμπτουμε ή να τροποποιούμε την προστατευτική γείωση.
Η γείωση RF δεν αντικαθιστά την ηλεκτρική γείωση προστασίας, ούτε την αντικεραυνική προστασία.
 
ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Ένας πομποδέκτης μπορεί να είναι σωστά γειωμένος από πλευράς ηλεκτρικής ασφάλειας και παρ' όλα αυτά να παρουσιάζει προβλήματα RF.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι χρειάζεται καλύτερη ράβδο γείωσης.
Μπορεί το πραγματικό πρόβλημα να βρίσκεται στην κεραία, στα ρεύματα κοινού τρόπου ή στη διαδρομή των καλωδίων.
 
ΚΑΙ ΜΙΑ ΕΡΩΤΗΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΣΥΝΑΔΕΛΦΟΥΣ:
Έχετε αντιμετωπίσει ποτέ παρεμβολές σε υπολογιστή, ηχεία ή άλλες συσκευές όταν εκπέμπετε, παρότι ο σταθμός σας διαθέτει προστατευτική γείωση;
Ποια ήταν τελικά η αιτία και πώς λύσατε το πρόβλημα;
 
ΣΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:
«Ρεύματα κοινού τρόπου στο ομοαξονικό: Πότε το καλώδιο της κεραίας γίνεται και το ίδιο κεραία;»
Εκπαιδευτική σειρά - Ο Κόσμος του Ηλεκτρονικού
Η προστατευτική γείωση δεν αποσυνδέεται για την αντιμετώπιση παρεμβολών. Οι τροποποιήσεις ηλεκτρικών εγκαταστάσεων και συστημάτων προστασίας απαιτούν κατάλληλα καταρτισμένο επαγγελματία.